Horlogeband inkorten: stap voor stap, met en zonder gereedschap

Een stalen horlogeband die te los zit, schuift over je hand en laat het horloge kantelen. Gelukkig is horlogeband inkorten minder ingewikkeld dan het lijkt: bij de meeste schakelbanden haal je een paar schakels weg en klaar. Hoe je dat doet, hangt af van hoe jouw band in elkaar zit. In dit artikel zie je eerst hoe je dat herkent, dan hoeveel schakels er eruit moeten en daarna het stappenplan met pijltjes, met schroefjes en zonder echt gereedschap. Ook komen de bandjes aan bod die je helemaal niet hoeft in te korten.

Eerst kijken: wat voor band heb je?

Voordat je iets losmaakt, bepaal je welk systeem je band gebruikt. Draai de band om en bekijk de binnenkant van de schakels. De meeste stalen schakelbanden vallen in een van deze groepen.

Type	Zo herken je het	Hoe kort je in?
Pennetjes met pijltje	Aan de binnenkant van de schakel staat een klein pijltje	Stift in de richting van het pijltje uitduwen
Pennetjes zonder pijltje	Geen markering, de schakels zitten met een stift aan elkaar	Voorzichtig uitduwen; kijk eerst naar het uiteinde van de stift
Schroefjes	Aan de zijkant van de schakels zit een klein schroefje	Met een passend schroevendraaiertje losdraaien
Instelbare sluiting	Extra gaatjes of een schuifsysteem bij de sluiting	Lengte instellen zonder schakels te verwijderen
Milanese mesh	Fijn gevlochten staaldraad zonder losse schakels	Meestal via de sluiting, niet door schakels weg te halen

Welke variant je krijgt, staat bij een nieuw bandje op de productpagina. De massief stalen horlogeband met vlakke aansluiting is er bijvoorbeeld met pennetjes of met schroefjes, afhankelijk van de uitvoering. Bij pennetjes sla je de stiftjes uit de schakels, bij schroefjes draai je ze los. Voor een beginner zijn schroefjes het makkelijkst.

Wat heb je nodig?

Voor een nette klus heb je weinig nodig, maar wel het juiste. Dit is de basis:

• Een schakeluithaler of stiftuitduwer voor bandjes met pennetjes. Een goede heeft een dunne, stevige punt die in de stift past.
• Een klein schroevendraaiertje voor schroefjes, in een maat die goed in de kop past.
• Een zachte ondergrond, bijvoorbeeld een doek of een stuk vilt, zodat de kast niet krast.
• Een bakje voor schakels, pennetjes en schroefjes. Ze zijn klein en rollen weg.
• Goed licht en eventueel een vergrootglas.

Heb je dat niet in huis, dan vind je het bij veerstiften en gereedschap. De horlogereparatieset met schakeluithaler, veerstiftgereedschap en kasopener is er in uitvoeringen van 16 tot 212 delen en is bedoeld voor het inkorten van een band en het wisselen van veerstiften. Wil je alleen een bandje loshalen, dan volstaat het veerstiftgereedschap van aluminium. Een kleine set is voor het inkorten genoeg; de grote sets zijn pas nodig als je ook aan de kast of de batterij wilt werken.

Hoeveel schakels moeten eruit?

Dit is het moment waarop de meeste fouten ontstaan, dus neem er de tijd voor. Doe de band om en sluit hem, zonder iets te verwijderen. Een goede pasvorm voelt zo: het horloge blijft op zijn plek als je je hand beweegt, maar je kunt er nog ongeveer een vingertop onder schuiven. Een stalen band hoort niet te knellen, want je pols zwelt op warme dagen en na sport iets op.

Markeer daarna met je vinger of een stukje plakband de schakel waar de band bij de juiste lengte zou eindigen. Tel hoeveel schakels er tussen dat punt en de sluiting zitten.

Een rekenvoorbeeld met zelfgekozen cijfers

De cijfers hieronder hebben wij zelf bedacht om het te laten zien; jouw band en pols zullen anders zijn. Stel dat een gesloten band aan de binnenkant 21 cm rond is en dat je hem prettig vindt zitten bij 19 cm. Je moet dus 2 cm weghalen. Meet een schakel 1 cm breed, dan haal je twee schakels weg. Dat is één schakel aan elke kant van de sluiting.

Die verdeling is belangrijk. Haal je evenveel schakels aan beide kanten weg, dan blijft de sluiting onder je pols in het midden zitten. Haal je alles aan één kant weg, dan zit de sluiting scheef en hindert hij bij het typen of leunen. Gaat het om een oneven aantal, kies dan zelf de kant en probeer de band daarna om. Sommige banden hebben ook halve schakels bij de sluiting, waarmee je de lengte fijner afstelt.

Haal liever te weinig dan te veel weg. Je kunt altijd nog een schakel extra verwijderen, maar een schakel terugzetten kan alleen als je de verwijderde schakels bewaart. Doe dat dus altijd.

Horlogeband inkorten met pijltjes: stap voor stap

Dit is de gangbare methode voor een schakelband met pennetjes. Het pijltje aan de binnenkant geeft aan in welke richting je de stift uitduwt. Doe je het andersom, dan raakt de stift vast of beschadigt hij de schakel.

1. Leg alles klaar. Werk op een doek, met de band met de binnenkant naar boven.
2. Bepaal welke schakels eruit gaan. Gebruik de telling uit de vorige paragraaf.
3. Zoek het pijltje. Het staat op de schakel die je gaat losmaken. Het wijst de richting van de stift.
4. Zet de punt van de schakeluithaler tegen de stift. Plaats de band in de uithaler of houd hem stevig vast, zodat de schakel niet kan schuiven.
5. Draai of duw rustig. De stift schuift in kleine stapjes naar buiten, in de richting van het pijltje. Forceer niets: gaat het stroef, controleer eerst of je in de goede richting duwt.
6. Trek de band uit elkaar. Als de stift ver genoeg naar buiten staat, kun je de schakel lostrekken. Leg de stift en de schakel in het bakje.
7. Herhaal dit aan de andere kant van de sluiting als je evenveel schakels wilt weghalen.
8. Zet de band weer in elkaar. Leg de uiteinden tegen elkaar, schuif de stift van de tegenovergestelde kant naar binnen (dus tegen de richting van het pijltje in) en duw hem met de uithaler of een klein plat voorwerp vlak. Vaak zit er aan de stift een klein verdikt of gespleten uiteinde dat in de schakel blijft zitten.
9. Controleer. Trek de schakels voorzichtig uit elkaar, buig de band en kijk of de stiften vlak liggen en niets uitsteekt.

Bandjes met schroefjes

Zie je een schroefje aan de zijkant van de schakels, dan is het inkorten nog makkelijker. Draai het schroefje los met een passend schroevendraaiertje, trek de schakel eruit en draai het schroefje bij het weer in elkaar zetten vast. Draai niet te hard aan: het schroefje is klein en de schroefdraad kan vlak raken. Heb je meerdere schroefjes verwijderd, bewaar ze dan bij elkaar. Schroefjes zijn ook bij een bandje dat je later nog eens wilt verstellen een prettige oplossing, omdat je ze telkens opnieuw kunt gebruiken.

Zonder gereedschap: wat kan wel en wat niet?

Een veelgezochte vraag is hoe je een stalen horlogeband inkort zonder gereedschap. Eerlijk gezegd: helemaal zonder lukt het zelden, maar je hebt geen dure set nodig. Dit zijn de opties.

• Bandjes met schroefjes: een klein schroevendraaiertje uit een bril- of elektronicaset is vaak genoeg.
• Bandjes met pennetjes: een stevig, dun pennetje en een klein hamertje kunnen het werk doen, maar het risico op krassen en een verbogen stift is groot. Een paperclip is meestal te zacht en buigt.
• Bandjes met een instelbare sluiting: daar heb je meestal geen gereedschap nodig, omdat je de lengte via de sluiting aanpast.
• Milanese mesh: ook hier pas je de lengte meestal via de sluiting aan.

Twijfel je of je improvisatie goed gaat? Dan is het verstandiger om het gereedschap te kopen of de klus door een juwelier of horlogemaker te laten doen. Voor één bandje scheelt dat vaak niet zo veel, en je loopt geen risico op een beschadigde schakel.

Bandjes die je niet inkort

Niet elk bandje heeft schakels om weg te halen. Een paar situaties:

Milanese mesh

Een milanese band bestaat uit fijn gevlochten staaldraad. Je past de lengte meestal aan via de sluiting, niet door schakels te verwijderen. Bij onze milanese horlogeband van roestvrij staal, die er in tien breedtes van 12 tot 24 mm is, kies je dus vooral de juiste breedte. Twijfel je over de lengte op jouw pols, neem dan contact met ons op. Meer over dit type lees je bij milanese horlogebandjes.

Leer

Bij een leren band pas je de lengte aan met de gaatjes. Is het laatste gaatje nog te ruim, dan kun je een extra gaatje laten maken, bijvoorbeeld door een schoenmaker of leerbewerker. Maak het gaatje niet zelf met een spijker: de rand rafelt en het leer scheurt eerder in.

Nylon en siliconen

Een nylon band met doorn of gesp stel je met de gesp af. Een elastisch bandje, zoals de elastische nylon horlogeband met stalen gesp van ongeveer 24 cm, trek je gewoon verder of minder ver door de gesp. Een siliconen band met gaatjes kun je meestal niet netjes inkorten. Kies dan liever een lengte die past.

Veelgemaakte fouten bij het inkorten

• Te veel schakels weghalen. Haal in stappen weg en probeer de band tussendoor om.
• Alle schakels aan één kant verwijderen. De sluiting komt dan niet onder je pols te zitten.
• De stift in de verkeerde richting uitduwen. Let op het pijltje. Zonder pijltje is voorzichtig proberen beter dan hard duwen.
• Werken zonder ondergrond. Een stift die wegspringt, vind je zonder doek en bakje zelden terug.
• Een schroevendraaier of mes als schakeluithaler gebruiken. Dat geeft krassen op de schakels.
• De verwijderde schakels weggooien. Je pols is in de zomer vaak iets dikker dan in de winter.
• De band niet controleren na het inkorten. Trek na afloop even aan de schakels voordat je de band omdoet.

Na het inkorten: test de pasvorm

Doe de band om en loop er een paar minuten mee rond. Laat je hand hangen, til hem omhoog en typ even een paar zinnen. Schuift het horloge veel over je pols, dan is de band te los. Laat hij een duidelijke afdruk achter of knelt hij als je hand warm wordt, dan is hij te strak. Controleer ook of de sluiting recht onder je pols ligt en of de schakels soepel meebuigen zonder te haken. Voel je aan de binnenkant een scherp randje of een stift die niet helemaal vlak ligt, doe de band dan af en werk dat eerst bij. Merk je pas na een dag of twee dat de band toch niet helemaal goed zit, dan kun je hem gerust nog een keer bijstellen.

Wanneer laat je het door een juwelier doen?

Je hoeft niet alles zelf te doen. Een horlogemaker of juwelier is verstandig bij een duur of waardevol horloge, bij een band zonder duidelijke pijltjes of schroefjes waarvan je niet weet hoe de stift erin zit, en bij een band waarbij de stift niet meegeeft. Forceer dan niet, want een verbogen stift is lastiger te verhelpen dan het inkorten zelf.

Ons advies

Kies je een nieuwe stalen band, kijk dan vooraf naar de uitvoering. Wil je het zelf doen, dan is een band met schroefjes of met meegeleverd gereedschap het gemakkelijkst. Zit je tussen twee maten, dan is een milanese band een prettige oplossing: er zitten geen losse schakels in die je moet verwijderen. De stalen horlogeband met vlindersluiting is ongeveer 18 cm lang en is er in elf breedtes van 12 tot 24 mm; gereedschap zit er niet bij, dus je kort hem in met een schakeltool of via een juwelier of horlogemaker.

• Alle metalen bandjes: stalen horlogebandjes.
• Gereedschap om in te korten of te wisselen: veerstiften en gereedschap.
• Meer over de keuze van het materiaal: leer, nylon, siliconen of staal.
• Het hele bandje vervangen in plaats van inkorten: horlogebandje vervangen.